Verhofstadt politicus van het jaar
Op 5 maa 2008 door Christophe De Waele
Humo van 4 maart 2008
Dit is een historisch moment: uw allerlaatste Humo-interview als premier.
Guy Verhofstadt «Hoezo? Komen jullie volgende week dan niet nog eens langs? Nee, ik was niet van plan een afscheidsinterview te geven.»
Uw bureau ligt er nochtans al bijna helemaal opgeruimd bij.
Verhofstadt «Vorig jaar in juli was dat bureau helemaal léég. Ze kwamen zelfs geen bloemen meer in mijn vaas zetten (lacht). Pas onlangs zijn er weer wat dossiers opbeland.»
Maar u telt af?
Verhofstadt «Nee. Met het akkoord over de begroting en het eerste pakket over de staatshervorming heb ik wel het gevoel: de grootste obstakels zijn weggenomen.»
We hebben ook goed nieuws. Het was een tijdje geleden dat u nog eens een verkiezing had gewonnen, maar u bent door de Humo-lezers verkozen tot Politicus van het Jaar. Gefeliciteerd.
Verhofstadt (grijnst) «Mijn eerste reactie toen ik het hoorde was: o néé, dan moet ik naar het Sportpaleis om me door Guy Mortier te laten jennen.»
Er is ook een Man van het Jaar verkozen: had u niet liever díé titel gekregen?
Verhofstadt «Ah nee, want dat is Yves Leterme geworden!»
Gek genoeg bent u sinds juni vorig jaar nauwelijks in beeld geweest.
Verhofstadt «Da’s waar. Mijn enige politieke contacten gingen over de afhandeling van de lopende zaken. Toen de regeringsonderhandelingen eind november, begin december vastliepen, was ik al een paar weken met een boek over Europa bezig.
Geert Mak heeft met ‘In Europa’ een meesterwerk geschreven over de politieke geschiedenis; ik wil iets schrijven over de cultureel-etnische geschiedenis van het continent. Ik had al een schema gemaakt voor het boek en mijn reis door Europa uitgestippeld. Ik droomde van Odessa, Istanboel, Gdansk en Saloniki. Dáár was ik mee bezig. Ik had echt afscheid genomen van de nationale politiek. Dat was voor mij een afgesloten hoofdstuk. »Ik heb ook onmiddellijk na de verkiezingen tegen onze mensen gezegd: júllie onderhandelen. Ik ga niemand als schoonmoeder op de vingers kijken. Als je de verkiezingen verliest op de manier waarop ik ze heb verloren, is dat de enige conclusie die je kan trekken. En opeens, op een zaterdagse vergadering, kreeg ik telefoon van het paleis: kan je dringend naar hier komen? Zelfs toen ik naar het paleis reed, dacht ik er niet aan dat men mij zou vragen om een noodregeringte vormen.»
Kortom, om de redder des vaderlands te worden. U bent er dus met frisse tegenzin aan begonnen?
Verhofstadt «In elk geval met enorme twijfels. Ik vond het eigenlijk wat indecent dat iemand die de verkiezingen verloren had een meerderheid op de been moest brengen. Dat gaat in tegen de uitslag, tegen de democratie.»
Hebt u dat ook tegen de koning gezegd?
Verhofstadt «Ik ga het colloque singulier niet schenden (lacht).»
’t Is nochtans in de mode.
Verhofstadt «En toch ga ik het niet doen. »Iedereen die mij in die periode heeft gesproken, heeft ongetwijfeld gemerkt dat ik het eigenlijk niet vond kunnen. Daarom heb ik ook onmiddellijk gezegd dat ik het alleen voor een tijdje wilde doen, als dat zou helpen. Ik kan me nergens vertonen of mensen vragen: ‘Zeg, je gaat toch blijven?’ Ik antwoord áltijd: ‘Nee, ik ben weg.’ Dit is een tijdelijke oplossing om de zaak weer op de rails te krijgen.»
Eigenlijk zit u een beetje in dezelfde positie als Wilfried Martens in 1988. Toen Martens – ondanks zijn afspraak met u – toch een regering met de socialisten vormde, was zijn uitleg: ‘De koning heeft het me gevraagd…’
Verhofstadt «Dat is een absoluut foute vergelijking. Ik ga hier geen vier jaar zitten. Ik doe dit maar enkele maanden.»
Maar dit is niet uw favoriete coalitie, veronderstellen we?
Verhofstadt «Ik heb paars zeer graag geleid. Mijn idee om de crisis op te lossen was: tijdelijk doorgaan met paars, tot de politieke hemel was opgeklaard. Maar de SP.A wilde niet, en er was ook enorme druk van de CD&V om er van bij het begin bij te zijn. Dus ben ik algauw naar de formule met vier grote partijen gegaan. Met 1988 kan je het dus niet vergelijken: op 20 maart ben ik weg. »Het was een vrij absurde situatie: men heeft maanden gediscussieerd over een menu van een staatshervorming. Mag dít woordje in de tekst? En dát woordje? Mijn stelling was: laten we over dat soort pietluttige obstakels heen springen. Die onderhandelingen waren een wedstrijd schaduwboksen: op de duur lagen er twee uitgetelde boksers in de ring, en ze hadden elkaar niet één keer aangeraakt! Nu hebben we tenminste een eerste stap, een akkoord. En er is een kader uitgetekend om te praten over een tweede fase van de staatshervorming.
Het probleem was niet dat er over een staatshervorming werd gebakkeleid: dat doen we namelijk al een tijdje. Het probleem was dat we niet in staat waren tegelijk een regering op de been te krijgen. In het buitenland begreep men er niks van, hè: ze hebben geen regering met volle bevoegdheden, maar intussen zijn ze wel bezig over de structuur van hun land. Nu wordt er gelukkig weer constructief gepraat.»
Oké, men is weer on speaking terms, maar is daarmee het schaduwboksen afgelopen? Didier Reynders pookt zelfs de discussie op over wie na u premier mag worden.
Verhofstadt «Kijk, men heeft akkoorden gemaakt over een eerste pakket voor de staatshervorming. En men is bereid een tweede akkoord te maken over een tweede pakket, zonder dat intussen het land onbeheerd blijft. Dat eerste pakket is vooral politiek belangrijk: ’t is een duidelijk signaal dat er weer stappen worden gezet waarover Franstaligen en Nederlandstaligen het eens zijn. Dat eerste akkoord is inderdaad ‘bescheiden’, en dat heb ik zelf ook gezegd op de persconferentie. Maar wat telt is dat er een akkoord ís.»
Hoe komt het dat het u wel gelukt is, en Leterme niet?
Verhofstadt «Ik denk dat het klimaat gedurende die zes maanden niet goed was. En dat was een collectieve verantwoordelijkheid, zeker niet alleen die van de formateur. Het was ook onvruchtbaar om over een ‘menu’ te discussiëren: zo kreeg je gepalaver over ‘borrelnootjes’, ‘peanuts’, ‘een vette vis’ en ‘sardientjes’. Wat een niveau! Sorry, ik vind dat allemaal tof en leuk voor een Humo-interview, maar daarmee kom je geen stap verder. Ik heb geprobeerd het over een andere boeg te gooien: geen ‘menu’, maar discussiëren op basis van een tekst die ik op tafel heb gelegd.»
In feite zegt u: die mensen zijn prutsers. Zeven maanden gekibbel, resultaat: nul.
Verhofstadt «Dat zeg ik niet.»
U denkt het.
Verhofstadt «Ook niet. Ik denk gewoon dat het niet de juiste manier was om de zaken aan te pakken.»
U zag dat allemaal gebeuren als premier van lopende zaken. Kon u niet informeel zeggen: jongens en meisjes, jullie pakken het fout aan?
Verhofstadt «Denkt u dat ik hen dat moest vertellen? Dat zagen zij ook wel in. Ze kwamen het me zelf vertellen!»
En toch bleven ze maandenlang aanmodderen?
Verhofstadt: «Je merkt zoiets blijkbaar pas als het te laat is.»
Dat is toch de verantwoordelijkheid van Leterme? Hij moest als formateur de onderhandelingen leiden en structureren.
Verhofstadt «Ach, wat levert het op als ik daar nu kritiek op geef? Dat brengt ons geen millimeter verder. Voor mij is belangrijk dat er nu een stabiele regering komt die een sociaal- economisch programma heeft én aan de staatshervorming werkt.»
Gelooft u echt dat er een stabiele regering komt na uw vertrek?
Verhofstadt «Ik ben daar uiteraard niet honderd procent zeker van, maar er is een kans – áls men verder kijkt dan de electorale agenda. Het zal dus van de mensen in de regering afhangen.»
U zit dertig jaar in de politiek: u zult inmiddels toch weten dat de electorale koorts allesbehalve voor rust zal zorgen?
Verhofstadt «De mensen vragen nu om rust, een regering die de economie behartigt en een staatshervorming inzet. Men zou kunnen proberen om op díé manier de verkiezingen te winnen. Misschien hebben we de voorbije jaren te veel gedacht dat je alleen met felle controverse stemmen kan halen?»
Dat recept heeft voor Leterme en zijn kartel toch gewerkt in juni?
Verhofstadt «Ja, maar misschien vraagt de bevolking nu een andere aanpak.»
Waren de voorbije maanden funest voor de reputatie van de politiek en de politici, denkt u?
Verhofstadt «Ik denk dat het de antipolitiek heeft gevoed, ja. Het is ongetwijfeld koren op de molen van Vlaams Belang en Lijst Dedecker, daar moeten we ons geen illusies over maken. Anderzijds hoop ik dat het de nieuwe regering zal stimuleren om serieus te werken.»
U zei vlak voor de verkiezingen: ‘Onze Belgische politieke problemen zijn zeer relatief’. Gelooft u dat nog, nu u gemerkt hebt hoe die ‘relatieve’ problemen zowat het hele land kunnen verlammen?
Verhofstadt «Meer dan ooit! Daarnet heb ik de vroegere vicepresident van Congo ontvangen. Hij heeft het met mij gehad over het drama dat zich in Oost-Congo afspeelt. Een drama dat even groot, zo niet groter is dan de humanitaire ramp in Darfoer, alleen zijn er minder camera’s in de buurt. We hebben nagegaan wat we zouden kunnen doen om het vredesproces weer op gang te krijgen. »Maar goed, ik heb me de voorbije weken enorm ingezet: ik denk dat mijn uitspraak van toen meer dan geldig blijft.»
Heeft het u verbaasd hoe communautaire dossiers het land compleet kunnen blokkeren?
Verhoftstadt «In januari had ik het voorgevoel dat het op een complete blokkage kon uitdraaien. Daarom heb ik die toespraak op het paleis gehouden en mijn verslag aan de koning geschreven, waarin ik de contouren van de staatshervorming heb geschetst.»
Communautaire dossiers zijn nooit uw ding geweest.
Verhofstadt «Nee, ik raak er niet door gepassioneerd. Weet u, met mijn Europa-boek wil ik ingaan tegen het monoculturele principe van ‘één volk, één staat’ dat we nu in feite toepassen. Het is helemaal niet zo abnormaal dat we ons na pakweg twintig jaar opnieuw grondig bezinnen over de federale toekomst van ons land.»
Vindt u de media medeverantwoordelijk voor het antipolitieke klimaat? De gretigheid waarmee iedereen zich op die lekken heeft gestort?
Verhofstadt «Je kan de media geen steen werpen: jullie worden gevoed door de politici. Je kan je wel afvragen of het mogelijk is om aan geschiedschrijving te doen nog voor de geschiedenis is afgelopen. De grote sterkte van Hugo De Ridder was dat hij afstand nam; nu is er die drang om alles zo snél mogelijk te publiceren. De vorming van een regering wordt beschreven nog geen vijf weken nadat ze van start is gegaan. Eigenlijk terwijl we nog midden in het gewoel zitten: zowel wij, de politici, als de journalisten.»
Was u verrast door sommige onthullingen?
Verhofstadt «Nee. Politiek is altijd een ruw spel geweest, en als niemand wat afstand heeft kunnen nemen, wordt het nóg ruwer. Wat je ziet is de kogelinslag, het bloed dat rondspat. Over een paar jaar zullen de betrokkenen de zaken misschien anders zien en becommentariëren.
»Het kan ook bijna niet anders dan dat er wrijvingen zijn. Eerst die lange verkiezingscampagne. Dan mislukte onderhandelingen. Vervolgens mijn formatie, waar je partijen weer moet binnenhalen die zichzelf al in de oppositie zagen… Logisch dat er wonden zijn geslagen. Alleen: om te weten wat dat alles betekend heeft voor de Belgische politiek, moeten we een paar jaar verder zijn, denk ik.»
Zijn er ook wonden geslagen die nooit meer helen?
Verhofstadt «Ik heb gezegd dat ik ‘een slagveld van persoonlijke relaties’ had aangetroffen, en dat is ook zo. En erger dan ik ooit gezien had.»
Zijn er bij u wonden geslagen toen u zag wat uw partijgenoten zoal over u zeiden? ‘We mogen niet mislukken, want dan komt de Guust terug,’ dreigde Bart Somers.
Verhofstadt «Ik neem dat allemaal met een grote korrel zout. Wat geschreven en gesuggereerd wordt, stemt heus niet allemaal met de werkelijkheid overeen: dat weet ik perfect.»
Bart Somers heeft u nooit ‘Guust’ genoemd?
Verhofstadt «Die bijnaam gaat al een tijdje mee, hoor – in de partij krijg ik om de vijf jaar een nieuwe. Ik vond het tactisch juist een zeer goeie zet van Bart. Om zijn punt binnen te halen, heeft hij gezegd: pas maar op, want we hebben er nog één rondlopen. Zeer verstandig. Ik zou het misschien ook zo spelen, zeker als ik zag dat de tegenspelers daar gevoelig voor zijn (lacht).»
Aha! Het was dus allemaal a cunning plan! Zo hadden we het nog niet bekeken. Dadelijk zegt u nog dat u het hem ingefluisterd hebt?
Verhofstadt «Pas op, Bart is nog mijn woordvoerder geweest, hè. Neenee, ik weet wat ik heb aan de mensen in mijn partij.»
Heeft Vande Lanotte geen gelijk als hij zegt: het triumviraat Dewael, De Gucht en Somers wil Verhofstadt kaltstellen?
Verhofstadt «Johan is een goede vriend, maar hij blijft natuurlijk wel de vertegenwoordiger van de SP.A. Zijn partij heeft veel stemmen van paarse sympathisanten aan ons verloren: op deze manier probeert hij ze weer naar de moederschoot te krijgen. Hij is een zéér fijn tacticus uit de stal-Tobback: de verhalen die hij in de krant leest, probeert hij in zijn voordeel te gebruiken.»
Dus de top van de VLD is wél nog steeds een vrolijke vriendenclub?
Verhofstadt «Je mag de politiek absoluut niet beschouwen als een vriendenclub. Al ben ik wel heel goed bevriend met Roger Lallemand (oud-senator van de PS, red.): er is geen dag dat we elkaar niet bellen. Met Jean-Luc Dehaene heb ik een zeer goeie relatie, en ook met Louis Tobback.»
Waar is de tijd dat u met Tobback nog bijna slaags raakte tijdens een Humo-interview…
Verhofstadt «Dat heeft onze band nooit verzuurd – integendeel zelfs! We zijn altijd blijven praten.»
Waarom slaagt deze generatie politici daar niet in?
Verhofstadt «Misschien komt dat nog.»
Het valt overigens op dat u vooral socialisten als vrienden noemt en geen liberalen.
Verhofstadt «Maar allez, iedereen weet toch dat Patrick (Dewael) en ik als vrienden samen onze weg in de partij hebben gemaakt?»
Heeft de promotiecampagne voor België in het buitenland al iets opgeleverd?
Verhofstadt «Ze loopt nog niet! Ik heb alleen wat politieke interviews gegeven in de Financial Times, El País en Le Monde. Op hun verzoek, trouwens.»
Is men nu iets geruster over de toestand in België?
Verhofstadt «Wij kijken met een zekere oppervlakkigheid naar andere landen, en omgekeerd is dat dus ook het geval: men had het gevoel dat België uit elkaar ging vallen. Nu die regering met volledige bevoegdheid is gevormd, is dat allemaal weer weg. Niet dat men het vergeten is, hè: ik had vandaag de eerste minister van IJsland op bezoek en die stelde ook vragen over ‘de gebeurtenissen’. Maar zodra er een nieuwe regering is, ebt dat wel weg.»
Snapt men ook dat u op 20 maart alweer opstapt? U hebt net de meubels gered.
Verhofstadt «Het is toch maar normaal dat de grootste politieke fractie de leiding neemt? Zo werken parlementaire meerderheden nu eenmaal, ook in het buitenland.»
Is het echt honderd procent uitgesloten dat u langer blijft dan 20 maart?
Verhofstadt «Er is geen enkele andere hypothese denkbaar.»
U bent niet meer te houden? Ook niet als bij wijze van spreken de kandidaat-premier morgen doodvalt?
Verhofstadt «Wat een bijzonder grove opmerking!»
Bestaat België nog in 2030?
Verhofstadt «Ja, daar ben ik heel zeker van. Zeker tachtig procent van de bevolking moet absoluut niets weten van separatisme. De rijkdom van Europa en a fortiori België is net altijd diversiteit geweest. Wie denkt dat je een land kunt organiseren op basis van één taal of één religie of één cultuur, zit goed fout. Dan ben je een aanhanger van ‘één volk, één staat’.»
In het Duits uitgesproken roept ‘één volk, één staat’ behoorlijk nare connotaties op.
Verhofstadt «Ja, en ik gebruik die terminologie ook niet toevallig. Wat de nationalisten ook mogen denken: onze toekomst is multicultureel en multi-etnisch. Begin jaren zeventig heb ik tijdens een verkiezingscampagne als jong PVV-militantje een diepe afkeer voor nationalisme opgedaan. In verkiezingstijd reden er autokaravanen door de dorpen om reclame te maken voor de kandidaten. Ik zat bij m’n vader toen hij verkeerd reed en plots met zijn met PVV-affi ches volgeplakte auto in een karavaan van de Volksunie belandde! Ze rukten de blauwe PVV-vlag uit mijn handen en scheurden ze gewoon aan stukken. Een heel akelige sfeer.
»Een van mijn favoriete schrijvers is Elias Canetti (in 1994 overleden Nobelprijswinnaar, red.). In zijn biografie beschrijft hij zijn geboortestad, op de grens tussen Roemenië en Bulgarije. Er werden wel zeven talen gesproken! Roemeens, Russisch, Turks, Bulgaars, Jiddisch en zelfs Spaans. En als ze op uitstap naar Wenen gingen, spraken ze Duits. Vandaag hoor je daar alleen nog Bulgaars. Ik wil niet idealiseren, maar wat een verarming als je die vermenging van talen en culturen niet meer hebt! Willen we dat soort Europa? Een vereniging van bange, monoculturele eilandjes die met elkaar verdragen sluiten? Dat
houdt me nu heel sterk bezig.»
De Volksunie noemde de PVV consequent: Pest Voor Vlaanderen. Vindt u de N-VA misschien een pest voor Vlaanderen? Volgens sommigen gijzelen ze als kleine partij de hele CD&V, en zal de regering-Leterme daardoor van bij de start voor politieke instabiliteit zorgen.
Verhofstadt (afgemeten) «Ik denk dat die partij minder goed is voor Vlaanderen dan de naam laat vermoeden. Telkens als we met de staatshervorming een stap vooruit proberen te zetten, zeggen zij nee. Enfin, echt verwonderd ben ik niet, want met een paar van die mensen heb ik zelf nog geprobeerd het Lambermontakkoord te sluiten: toen het erop aankwam, haakten ze ook altijd af.
In de oude Volksunie had je twee stromingen. Aan de ene kant de groep rond Hugo Schiltz, die vooruit wou en compromissen wilde sluiten, aan de andere kant Lode Claes, Karel Dillen en hun radicale aanhang (die zich uiteindelijk afsplitste in het Vlaams Blok, red.), waarvan een deel nu in de N-VA zit. Ze wijzen systematisch alles af wat in hun ogen een onafhankelijk Vlaanderen in de weg staat en van België een land maakt waar verschillende volkeren, talen en culturen vreedzaam met elkaar samenleven. Terwijl: hoe ouder ik word, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat precies die vermenging de toekomst is. Het is een illusie dat je je in deze eeuw nog hermetisch van de rest van de planeet kunt afsluiten, in je eigen kleine burchtje. De grote breuklijn van deze tijd is niet economisch; het is de tegenstelling tussen die open visie op de samenleving en een enge visie gebaseerd op angst.»
Heeft u het over die open versus enge visie al eens gehad met uw opvolger Yves Leterme? Ziet hij in dat zijn kartel wellicht een heilloze zaak is?
Verhofstadt «Ik denk dat heel wat mensen dat zelf inzien; ik hoef ze dat niet te vertellen. En wie dat niet inziet, zal argumenteren: ‘Hoezo, heilloos? We zijn er toch maar mooi in geslaagd de meerderheid te breken.’ De hamvraag is natuurlijk hoe lang je zo’n kartel kunt volhouden, en of het land er niet aan ten onder gaat. Dat zal de komende dagen, weken
en maanden moeten blijken. Ik kan en wil niet in de hoofden van de kartelleiders kijken, en al helemaal niet in die van de leiders van de N-VA. Ik weet dat we alleen uit de problemen zullen raken als we de separatistische logica radicaal afwijzen en kiezen voor een sterke
federale staat met sterke deelgebieden. Zo niet komen er bijzonder zware moeilijkheden.»
En in dat geval mogen ze opnieuw aankloppen bij ‘nationale Guy’ om de zaak te beredderen?
Verhofstadt (lacht) «Nee, bedankt. Ik heb trouwens de indruk dat de boodschap de voorbije weken stilaan is doorgedrongen – toch als ik zie hoe positief de CD&V op het eerste pakket van de staatshervorming heeft gereageerd.»
U hebt een kwarteeuw de liberale partij gedomineerd. Wie beschouwt u als uw opvolger als u binnenkort letterlijk uit beeld verdwijnt, en uw reis door Europa aanvangt?
Verhofstadt :De VLD is nooit een zaak van één man geweest. Met Bart aan het hoofd van partij en Patrick en Karel in de regering zitten we goed. Lees er de massa regeringsrapporten maar op na die in verkiezingstijd in de kranten en bladen stonden. Als scholier vond ik rapportdag zowat de ergste dag van het schooljaar – ik zou dat misschien beter niet hardop zeggen, want mijn zoon Louis leest mee (lacht) – maar onze ministers kregen dus uitstekende scores van de journalisten. Conclusie: we hebben mensen in huis die al ruimschoots bewezen hebben dat ze het kunnen, en bovendien komen er stilaan ook talentvolle jongeren bovendrijven. »Ik verdwijn ook niet van de aardbol, hè. De partij zal heus niet verweesd achterblijven, wees maar gerust.»
Fientje Moerman had gelijk toen ze na uw afscheid op 10 juni zei: ‘Hij is nooit weg’?
Verhofstadt «Enfin zeg, het lijkt wel of ik hier mijn eigen begrafenis moet meemaken! Ik héb dat gevoel al eens gehad toen we in 1995 de verkiezingen wonnen, maar te nipt om de meerderheid te breken. Ik ben niet dood, hè!»
Is uw boek over Europa de opmaat naar een Europese politieke carrière?
Verhofstadt «Nee. Misschien ben ik in 2009 kandidaat voor de Europese verkiezingen, maar er is nog niets beslist. Laat mij mijn boek maar schrijven.»
Uw ambitie reikt niet verder dan één van de 785 zitjes in het Europees Parlement? EU-commissaris worden of buitenlandcoordinator Javier Solana opvolgen is niets voor u?
Verhofstadt «Ik heb één keer de kans gehad om met de steun van Duitsland en Frankrijk voorzitter van de EU-commissie te worden.Dat is toen niet gelukt, en dat is dan ook defi nitief voorbij. Overigens: ik beleef meer genoegen aan één bladzijde schrijven over een interessant politiek vraagstuk dan aan enkele maanden premier spelen, of een belangrijk EU-mandaat bekleden. Ik weet dat sommige mensen dat niet geloven, maar het is zo. Weet je wanneer ik me de voorbije maanden het beste geamuseerd heb? Tijdens het schrijven van mijn tekst over de staatshervorming. Echt waar. Ik ben bijna negen jaar premier geweest: één van de boeiendste banen die je als politicus kunt hebben; een fantastische, maar ook een lastige en slopende tijd. »Ik weet: er is meer in het leven. Schrijven, bijvoorbeeld.»
Brengt dat genoeg brood op de plank?
Verhofstadt «Wees gerust, ik zal niet verhongeren.»
Heeft u letterlijk uw rekening gemaakt, zoals Vande Lanotte het vorige week in Humo vertelde?
Verhofstadt «Nee. Het eerste jaar heb ik mijn uittredingsvergoeding, en daarna zien we wel. Ik ben daar niet mee bezig. Politici verdienen niet slecht en kunnen goed leven.»
Zou u uw zoon of dochter stimuleren om in de politiek te stappen?
Verhofstadt «Ze zijn nog jong – zeventien en veertien – maar we praten soms wel over politiek aan tafel. Best interessant om hun reacties, fris van de lever, op de actualiteit te horen. Ik stimuleer niets, maar ik rem ook niets af. Ze moeten vooral hun eigen ding doen, vind ik. Net zoals ik vroeger. Mijn zoon wordt nu bijvoorbeeld helemaal opgeslorpt door een toneelvoorstelling op school. Dat is voor hem véél belangrijker dan politiek.»
Tot slot, wat is uw beste en uw slechtste herinnering aan de Wetstraat 16?
Verhofstadt «Ik kan het moeilijk mijn beste herinnering noemen, maar het bezoek aan Rwanda, waar ik namens België excuses ben gaan aanbieden voor de genocide, was zeker het meest beklijvende moment. De ontmoetingen met families van slachtoffers in Kigali: zeer emotioneel. Dat vergeet ik nooit meer.»
En uw slechtste herinnering?
Verhofstadt (lacht) «Eigenlijk heb ik vooral slechte herinneringen aan dossiers die maar niet opgelost raakten omdat er een communautaire angel aan vastzat. Sommige politici léven van onproductieve, irrationele discussies die nergens toe leiden. Denk maar aan dossiers als het nachtlawaai in Zaventem, DHL of Brussel-Halle-Vilvoorde. Je krijgt de mensen ook niet uitgelegd waarom we er maar niet in slagen dat soort problemen op te lossen. Daar heb ik best wel een slecht gevoel aan overgehouden.»
Staan er naast het Europaboek ook memoires op stapel?
Verhofstadt «Moet dat?»
Volgens uw vriend Dehaene is dat zelfs een soort morele plicht voor een ex-premier. Hij is eraan begonnen na de publicatie van de memoires van Wilfried Martens. U bent de volgende in het rijtje.
Verhofstadt (grijnst) «Hola, moet Mark Eyskens dan ook niet eerst zijn memoires uitbrengen? (Eyskens was amper 256 dagen premier, Verhofstadt ruim 3.000 dagen, red.) Ik heb niet eens een archief bijgehouden! In mijn kelder ligt alleen wijn.»
Bron: Openvld.be
Dit is een historisch moment: uw allerlaatste Humo-interview als premier.
Guy Verhofstadt «Hoezo? Komen jullie volgende week dan niet nog eens langs? Nee, ik was niet van plan een afscheidsinterview te geven.»
Uw bureau ligt er nochtans al bijna helemaal opgeruimd bij.
Verhofstadt «Vorig jaar in juli was dat bureau helemaal léég. Ze kwamen zelfs geen bloemen meer in mijn vaas zetten (lacht). Pas onlangs zijn er weer wat dossiers opbeland.»
Maar u telt af?
Verhofstadt «Nee. Met het akkoord over de begroting en het eerste pakket over de staatshervorming heb ik wel het gevoel: de grootste obstakels zijn weggenomen.»
We hebben ook goed nieuws. Het was een tijdje geleden dat u nog eens een verkiezing had gewonnen, maar u bent door de Humo-lezers verkozen tot Politicus van het Jaar. Gefeliciteerd.
Verhofstadt (grijnst) «Mijn eerste reactie toen ik het hoorde was: o néé, dan moet ik naar het Sportpaleis om me door Guy Mortier te laten jennen.»
Er is ook een Man van het Jaar verkozen: had u niet liever díé titel gekregen?
Verhofstadt «Ah nee, want dat is Yves Leterme geworden!»
Gek genoeg bent u sinds juni vorig jaar nauwelijks in beeld geweest.
Verhofstadt «Da’s waar. Mijn enige politieke contacten gingen over de afhandeling van de lopende zaken. Toen de regeringsonderhandelingen eind november, begin december vastliepen, was ik al een paar weken met een boek over Europa bezig.
Geert Mak heeft met ‘In Europa’ een meesterwerk geschreven over de politieke geschiedenis; ik wil iets schrijven over de cultureel-etnische geschiedenis van het continent. Ik had al een schema gemaakt voor het boek en mijn reis door Europa uitgestippeld. Ik droomde van Odessa, Istanboel, Gdansk en Saloniki. Dáár was ik mee bezig. Ik had echt afscheid genomen van de nationale politiek. Dat was voor mij een afgesloten hoofdstuk. »Ik heb ook onmiddellijk na de verkiezingen tegen onze mensen gezegd: júllie onderhandelen. Ik ga niemand als schoonmoeder op de vingers kijken. Als je de verkiezingen verliest op de manier waarop ik ze heb verloren, is dat de enige conclusie die je kan trekken. En opeens, op een zaterdagse vergadering, kreeg ik telefoon van het paleis: kan je dringend naar hier komen? Zelfs toen ik naar het paleis reed, dacht ik er niet aan dat men mij zou vragen om een noodregeringte vormen.»
Kortom, om de redder des vaderlands te worden. U bent er dus met frisse tegenzin aan begonnen?
Verhofstadt «In elk geval met enorme twijfels. Ik vond het eigenlijk wat indecent dat iemand die de verkiezingen verloren had een meerderheid op de been moest brengen. Dat gaat in tegen de uitslag, tegen de democratie.»
Hebt u dat ook tegen de koning gezegd?
Verhofstadt «Ik ga het colloque singulier niet schenden (lacht).»
’t Is nochtans in de mode.
Verhofstadt «En toch ga ik het niet doen. »Iedereen die mij in die periode heeft gesproken, heeft ongetwijfeld gemerkt dat ik het eigenlijk niet vond kunnen. Daarom heb ik ook onmiddellijk gezegd dat ik het alleen voor een tijdje wilde doen, als dat zou helpen. Ik kan me nergens vertonen of mensen vragen: ‘Zeg, je gaat toch blijven?’ Ik antwoord áltijd: ‘Nee, ik ben weg.’ Dit is een tijdelijke oplossing om de zaak weer op de rails te krijgen.»
Eigenlijk zit u een beetje in dezelfde positie als Wilfried Martens in 1988. Toen Martens – ondanks zijn afspraak met u – toch een regering met de socialisten vormde, was zijn uitleg: ‘De koning heeft het me gevraagd…’
Verhofstadt «Dat is een absoluut foute vergelijking. Ik ga hier geen vier jaar zitten. Ik doe dit maar enkele maanden.»
Maar dit is niet uw favoriete coalitie, veronderstellen we?
Verhofstadt «Ik heb paars zeer graag geleid. Mijn idee om de crisis op te lossen was: tijdelijk doorgaan met paars, tot de politieke hemel was opgeklaard. Maar de SP.A wilde niet, en er was ook enorme druk van de CD&V om er van bij het begin bij te zijn. Dus ben ik algauw naar de formule met vier grote partijen gegaan. Met 1988 kan je het dus niet vergelijken: op 20 maart ben ik weg. »Het was een vrij absurde situatie: men heeft maanden gediscussieerd over een menu van een staatshervorming. Mag dít woordje in de tekst? En dát woordje? Mijn stelling was: laten we over dat soort pietluttige obstakels heen springen. Die onderhandelingen waren een wedstrijd schaduwboksen: op de duur lagen er twee uitgetelde boksers in de ring, en ze hadden elkaar niet één keer aangeraakt! Nu hebben we tenminste een eerste stap, een akkoord. En er is een kader uitgetekend om te praten over een tweede fase van de staatshervorming.
Het probleem was niet dat er over een staatshervorming werd gebakkeleid: dat doen we namelijk al een tijdje. Het probleem was dat we niet in staat waren tegelijk een regering op de been te krijgen. In het buitenland begreep men er niks van, hè: ze hebben geen regering met volle bevoegdheden, maar intussen zijn ze wel bezig over de structuur van hun land. Nu wordt er gelukkig weer constructief gepraat.»
Oké, men is weer on speaking terms, maar is daarmee het schaduwboksen afgelopen? Didier Reynders pookt zelfs de discussie op over wie na u premier mag worden.
Verhofstadt «Kijk, men heeft akkoorden gemaakt over een eerste pakket voor de staatshervorming. En men is bereid een tweede akkoord te maken over een tweede pakket, zonder dat intussen het land onbeheerd blijft. Dat eerste pakket is vooral politiek belangrijk: ’t is een duidelijk signaal dat er weer stappen worden gezet waarover Franstaligen en Nederlandstaligen het eens zijn. Dat eerste akkoord is inderdaad ‘bescheiden’, en dat heb ik zelf ook gezegd op de persconferentie. Maar wat telt is dat er een akkoord ís.»
Hoe komt het dat het u wel gelukt is, en Leterme niet?
Verhofstadt «Ik denk dat het klimaat gedurende die zes maanden niet goed was. En dat was een collectieve verantwoordelijkheid, zeker niet alleen die van de formateur. Het was ook onvruchtbaar om over een ‘menu’ te discussiëren: zo kreeg je gepalaver over ‘borrelnootjes’, ‘peanuts’, ‘een vette vis’ en ‘sardientjes’. Wat een niveau! Sorry, ik vind dat allemaal tof en leuk voor een Humo-interview, maar daarmee kom je geen stap verder. Ik heb geprobeerd het over een andere boeg te gooien: geen ‘menu’, maar discussiëren op basis van een tekst die ik op tafel heb gelegd.»
In feite zegt u: die mensen zijn prutsers. Zeven maanden gekibbel, resultaat: nul.
Verhofstadt «Dat zeg ik niet.»
U denkt het.
Verhofstadt «Ook niet. Ik denk gewoon dat het niet de juiste manier was om de zaken aan te pakken.»
U zag dat allemaal gebeuren als premier van lopende zaken. Kon u niet informeel zeggen: jongens en meisjes, jullie pakken het fout aan?
Verhofstadt «Denkt u dat ik hen dat moest vertellen? Dat zagen zij ook wel in. Ze kwamen het me zelf vertellen!»
En toch bleven ze maandenlang aanmodderen?
Verhofstadt: «Je merkt zoiets blijkbaar pas als het te laat is.»
Dat is toch de verantwoordelijkheid van Leterme? Hij moest als formateur de onderhandelingen leiden en structureren.
Verhofstadt «Ach, wat levert het op als ik daar nu kritiek op geef? Dat brengt ons geen millimeter verder. Voor mij is belangrijk dat er nu een stabiele regering komt die een sociaal- economisch programma heeft én aan de staatshervorming werkt.»
Gelooft u echt dat er een stabiele regering komt na uw vertrek?
Verhofstadt «Ik ben daar uiteraard niet honderd procent zeker van, maar er is een kans – áls men verder kijkt dan de electorale agenda. Het zal dus van de mensen in de regering afhangen.»
U zit dertig jaar in de politiek: u zult inmiddels toch weten dat de electorale koorts allesbehalve voor rust zal zorgen?
Verhofstadt «De mensen vragen nu om rust, een regering die de economie behartigt en een staatshervorming inzet. Men zou kunnen proberen om op díé manier de verkiezingen te winnen. Misschien hebben we de voorbije jaren te veel gedacht dat je alleen met felle controverse stemmen kan halen?»
Dat recept heeft voor Leterme en zijn kartel toch gewerkt in juni?
Verhofstadt «Ja, maar misschien vraagt de bevolking nu een andere aanpak.»
Waren de voorbije maanden funest voor de reputatie van de politiek en de politici, denkt u?
Verhofstadt «Ik denk dat het de antipolitiek heeft gevoed, ja. Het is ongetwijfeld koren op de molen van Vlaams Belang en Lijst Dedecker, daar moeten we ons geen illusies over maken. Anderzijds hoop ik dat het de nieuwe regering zal stimuleren om serieus te werken.»
U zei vlak voor de verkiezingen: ‘Onze Belgische politieke problemen zijn zeer relatief’. Gelooft u dat nog, nu u gemerkt hebt hoe die ‘relatieve’ problemen zowat het hele land kunnen verlammen?
Verhofstadt «Meer dan ooit! Daarnet heb ik de vroegere vicepresident van Congo ontvangen. Hij heeft het met mij gehad over het drama dat zich in Oost-Congo afspeelt. Een drama dat even groot, zo niet groter is dan de humanitaire ramp in Darfoer, alleen zijn er minder camera’s in de buurt. We hebben nagegaan wat we zouden kunnen doen om het vredesproces weer op gang te krijgen. »Maar goed, ik heb me de voorbije weken enorm ingezet: ik denk dat mijn uitspraak van toen meer dan geldig blijft.»
Heeft het u verbaasd hoe communautaire dossiers het land compleet kunnen blokkeren?
Verhoftstadt «In januari had ik het voorgevoel dat het op een complete blokkage kon uitdraaien. Daarom heb ik die toespraak op het paleis gehouden en mijn verslag aan de koning geschreven, waarin ik de contouren van de staatshervorming heb geschetst.»
Communautaire dossiers zijn nooit uw ding geweest.
Verhofstadt «Nee, ik raak er niet door gepassioneerd. Weet u, met mijn Europa-boek wil ik ingaan tegen het monoculturele principe van ‘één volk, één staat’ dat we nu in feite toepassen. Het is helemaal niet zo abnormaal dat we ons na pakweg twintig jaar opnieuw grondig bezinnen over de federale toekomst van ons land.»
Vindt u de media medeverantwoordelijk voor het antipolitieke klimaat? De gretigheid waarmee iedereen zich op die lekken heeft gestort?
Verhofstadt «Je kan de media geen steen werpen: jullie worden gevoed door de politici. Je kan je wel afvragen of het mogelijk is om aan geschiedschrijving te doen nog voor de geschiedenis is afgelopen. De grote sterkte van Hugo De Ridder was dat hij afstand nam; nu is er die drang om alles zo snél mogelijk te publiceren. De vorming van een regering wordt beschreven nog geen vijf weken nadat ze van start is gegaan. Eigenlijk terwijl we nog midden in het gewoel zitten: zowel wij, de politici, als de journalisten.»
Was u verrast door sommige onthullingen?
Verhofstadt «Nee. Politiek is altijd een ruw spel geweest, en als niemand wat afstand heeft kunnen nemen, wordt het nóg ruwer. Wat je ziet is de kogelinslag, het bloed dat rondspat. Over een paar jaar zullen de betrokkenen de zaken misschien anders zien en becommentariëren.
»Het kan ook bijna niet anders dan dat er wrijvingen zijn. Eerst die lange verkiezingscampagne. Dan mislukte onderhandelingen. Vervolgens mijn formatie, waar je partijen weer moet binnenhalen die zichzelf al in de oppositie zagen… Logisch dat er wonden zijn geslagen. Alleen: om te weten wat dat alles betekend heeft voor de Belgische politiek, moeten we een paar jaar verder zijn, denk ik.»
Zijn er ook wonden geslagen die nooit meer helen?
Verhofstadt «Ik heb gezegd dat ik ‘een slagveld van persoonlijke relaties’ had aangetroffen, en dat is ook zo. En erger dan ik ooit gezien had.»
Zijn er bij u wonden geslagen toen u zag wat uw partijgenoten zoal over u zeiden? ‘We mogen niet mislukken, want dan komt de Guust terug,’ dreigde Bart Somers.
Verhofstadt «Ik neem dat allemaal met een grote korrel zout. Wat geschreven en gesuggereerd wordt, stemt heus niet allemaal met de werkelijkheid overeen: dat weet ik perfect.»
Bart Somers heeft u nooit ‘Guust’ genoemd?
Verhofstadt «Die bijnaam gaat al een tijdje mee, hoor – in de partij krijg ik om de vijf jaar een nieuwe. Ik vond het tactisch juist een zeer goeie zet van Bart. Om zijn punt binnen te halen, heeft hij gezegd: pas maar op, want we hebben er nog één rondlopen. Zeer verstandig. Ik zou het misschien ook zo spelen, zeker als ik zag dat de tegenspelers daar gevoelig voor zijn (lacht).»
Aha! Het was dus allemaal a cunning plan! Zo hadden we het nog niet bekeken. Dadelijk zegt u nog dat u het hem ingefluisterd hebt?
Verhofstadt «Pas op, Bart is nog mijn woordvoerder geweest, hè. Neenee, ik weet wat ik heb aan de mensen in mijn partij.»
Heeft Vande Lanotte geen gelijk als hij zegt: het triumviraat Dewael, De Gucht en Somers wil Verhofstadt kaltstellen?
Verhofstadt «Johan is een goede vriend, maar hij blijft natuurlijk wel de vertegenwoordiger van de SP.A. Zijn partij heeft veel stemmen van paarse sympathisanten aan ons verloren: op deze manier probeert hij ze weer naar de moederschoot te krijgen. Hij is een zéér fijn tacticus uit de stal-Tobback: de verhalen die hij in de krant leest, probeert hij in zijn voordeel te gebruiken.»
Dus de top van de VLD is wél nog steeds een vrolijke vriendenclub?
Verhofstadt «Je mag de politiek absoluut niet beschouwen als een vriendenclub. Al ben ik wel heel goed bevriend met Roger Lallemand (oud-senator van de PS, red.): er is geen dag dat we elkaar niet bellen. Met Jean-Luc Dehaene heb ik een zeer goeie relatie, en ook met Louis Tobback.»
Waar is de tijd dat u met Tobback nog bijna slaags raakte tijdens een Humo-interview…
Verhofstadt «Dat heeft onze band nooit verzuurd – integendeel zelfs! We zijn altijd blijven praten.»
Waarom slaagt deze generatie politici daar niet in?
Verhofstadt «Misschien komt dat nog.»
Het valt overigens op dat u vooral socialisten als vrienden noemt en geen liberalen.
Verhofstadt «Maar allez, iedereen weet toch dat Patrick (Dewael) en ik als vrienden samen onze weg in de partij hebben gemaakt?»
Heeft de promotiecampagne voor België in het buitenland al iets opgeleverd?
Verhofstadt «Ze loopt nog niet! Ik heb alleen wat politieke interviews gegeven in de Financial Times, El País en Le Monde. Op hun verzoek, trouwens.»
Is men nu iets geruster over de toestand in België?
Verhofstadt «Wij kijken met een zekere oppervlakkigheid naar andere landen, en omgekeerd is dat dus ook het geval: men had het gevoel dat België uit elkaar ging vallen. Nu die regering met volledige bevoegdheid is gevormd, is dat allemaal weer weg. Niet dat men het vergeten is, hè: ik had vandaag de eerste minister van IJsland op bezoek en die stelde ook vragen over ‘de gebeurtenissen’. Maar zodra er een nieuwe regering is, ebt dat wel weg.»
Snapt men ook dat u op 20 maart alweer opstapt? U hebt net de meubels gered.
Verhofstadt «Het is toch maar normaal dat de grootste politieke fractie de leiding neemt? Zo werken parlementaire meerderheden nu eenmaal, ook in het buitenland.»
Is het echt honderd procent uitgesloten dat u langer blijft dan 20 maart?
Verhofstadt «Er is geen enkele andere hypothese denkbaar.»
U bent niet meer te houden? Ook niet als bij wijze van spreken de kandidaat-premier morgen doodvalt?
Verhofstadt «Wat een bijzonder grove opmerking!»
Bestaat België nog in 2030?
Verhofstadt «Ja, daar ben ik heel zeker van. Zeker tachtig procent van de bevolking moet absoluut niets weten van separatisme. De rijkdom van Europa en a fortiori België is net altijd diversiteit geweest. Wie denkt dat je een land kunt organiseren op basis van één taal of één religie of één cultuur, zit goed fout. Dan ben je een aanhanger van ‘één volk, één staat’.»
In het Duits uitgesproken roept ‘één volk, één staat’ behoorlijk nare connotaties op.
Verhofstadt «Ja, en ik gebruik die terminologie ook niet toevallig. Wat de nationalisten ook mogen denken: onze toekomst is multicultureel en multi-etnisch. Begin jaren zeventig heb ik tijdens een verkiezingscampagne als jong PVV-militantje een diepe afkeer voor nationalisme opgedaan. In verkiezingstijd reden er autokaravanen door de dorpen om reclame te maken voor de kandidaten. Ik zat bij m’n vader toen hij verkeerd reed en plots met zijn met PVV-affi ches volgeplakte auto in een karavaan van de Volksunie belandde! Ze rukten de blauwe PVV-vlag uit mijn handen en scheurden ze gewoon aan stukken. Een heel akelige sfeer.
»Een van mijn favoriete schrijvers is Elias Canetti (in 1994 overleden Nobelprijswinnaar, red.). In zijn biografie beschrijft hij zijn geboortestad, op de grens tussen Roemenië en Bulgarije. Er werden wel zeven talen gesproken! Roemeens, Russisch, Turks, Bulgaars, Jiddisch en zelfs Spaans. En als ze op uitstap naar Wenen gingen, spraken ze Duits. Vandaag hoor je daar alleen nog Bulgaars. Ik wil niet idealiseren, maar wat een verarming als je die vermenging van talen en culturen niet meer hebt! Willen we dat soort Europa? Een vereniging van bange, monoculturele eilandjes die met elkaar verdragen sluiten? Dat
houdt me nu heel sterk bezig.»
De Volksunie noemde de PVV consequent: Pest Voor Vlaanderen. Vindt u de N-VA misschien een pest voor Vlaanderen? Volgens sommigen gijzelen ze als kleine partij de hele CD&V, en zal de regering-Leterme daardoor van bij de start voor politieke instabiliteit zorgen.
Verhofstadt (afgemeten) «Ik denk dat die partij minder goed is voor Vlaanderen dan de naam laat vermoeden. Telkens als we met de staatshervorming een stap vooruit proberen te zetten, zeggen zij nee. Enfin, echt verwonderd ben ik niet, want met een paar van die mensen heb ik zelf nog geprobeerd het Lambermontakkoord te sluiten: toen het erop aankwam, haakten ze ook altijd af.
In de oude Volksunie had je twee stromingen. Aan de ene kant de groep rond Hugo Schiltz, die vooruit wou en compromissen wilde sluiten, aan de andere kant Lode Claes, Karel Dillen en hun radicale aanhang (die zich uiteindelijk afsplitste in het Vlaams Blok, red.), waarvan een deel nu in de N-VA zit. Ze wijzen systematisch alles af wat in hun ogen een onafhankelijk Vlaanderen in de weg staat en van België een land maakt waar verschillende volkeren, talen en culturen vreedzaam met elkaar samenleven. Terwijl: hoe ouder ik word, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat precies die vermenging de toekomst is. Het is een illusie dat je je in deze eeuw nog hermetisch van de rest van de planeet kunt afsluiten, in je eigen kleine burchtje. De grote breuklijn van deze tijd is niet economisch; het is de tegenstelling tussen die open visie op de samenleving en een enge visie gebaseerd op angst.»
Heeft u het over die open versus enge visie al eens gehad met uw opvolger Yves Leterme? Ziet hij in dat zijn kartel wellicht een heilloze zaak is?
Verhofstadt «Ik denk dat heel wat mensen dat zelf inzien; ik hoef ze dat niet te vertellen. En wie dat niet inziet, zal argumenteren: ‘Hoezo, heilloos? We zijn er toch maar mooi in geslaagd de meerderheid te breken.’ De hamvraag is natuurlijk hoe lang je zo’n kartel kunt volhouden, en of het land er niet aan ten onder gaat. Dat zal de komende dagen, weken
en maanden moeten blijken. Ik kan en wil niet in de hoofden van de kartelleiders kijken, en al helemaal niet in die van de leiders van de N-VA. Ik weet dat we alleen uit de problemen zullen raken als we de separatistische logica radicaal afwijzen en kiezen voor een sterke
federale staat met sterke deelgebieden. Zo niet komen er bijzonder zware moeilijkheden.»
En in dat geval mogen ze opnieuw aankloppen bij ‘nationale Guy’ om de zaak te beredderen?
Verhofstadt (lacht) «Nee, bedankt. Ik heb trouwens de indruk dat de boodschap de voorbije weken stilaan is doorgedrongen – toch als ik zie hoe positief de CD&V op het eerste pakket van de staatshervorming heeft gereageerd.»
U hebt een kwarteeuw de liberale partij gedomineerd. Wie beschouwt u als uw opvolger als u binnenkort letterlijk uit beeld verdwijnt, en uw reis door Europa aanvangt?
Verhofstadt :De VLD is nooit een zaak van één man geweest. Met Bart aan het hoofd van partij en Patrick en Karel in de regering zitten we goed. Lees er de massa regeringsrapporten maar op na die in verkiezingstijd in de kranten en bladen stonden. Als scholier vond ik rapportdag zowat de ergste dag van het schooljaar – ik zou dat misschien beter niet hardop zeggen, want mijn zoon Louis leest mee (lacht) – maar onze ministers kregen dus uitstekende scores van de journalisten. Conclusie: we hebben mensen in huis die al ruimschoots bewezen hebben dat ze het kunnen, en bovendien komen er stilaan ook talentvolle jongeren bovendrijven. »Ik verdwijn ook niet van de aardbol, hè. De partij zal heus niet verweesd achterblijven, wees maar gerust.»
Fientje Moerman had gelijk toen ze na uw afscheid op 10 juni zei: ‘Hij is nooit weg’?
Verhofstadt «Enfin zeg, het lijkt wel of ik hier mijn eigen begrafenis moet meemaken! Ik héb dat gevoel al eens gehad toen we in 1995 de verkiezingen wonnen, maar te nipt om de meerderheid te breken. Ik ben niet dood, hè!»
Is uw boek over Europa de opmaat naar een Europese politieke carrière?
Verhofstadt «Nee. Misschien ben ik in 2009 kandidaat voor de Europese verkiezingen, maar er is nog niets beslist. Laat mij mijn boek maar schrijven.»
Uw ambitie reikt niet verder dan één van de 785 zitjes in het Europees Parlement? EU-commissaris worden of buitenlandcoordinator Javier Solana opvolgen is niets voor u?
Verhofstadt «Ik heb één keer de kans gehad om met de steun van Duitsland en Frankrijk voorzitter van de EU-commissie te worden.Dat is toen niet gelukt, en dat is dan ook defi nitief voorbij. Overigens: ik beleef meer genoegen aan één bladzijde schrijven over een interessant politiek vraagstuk dan aan enkele maanden premier spelen, of een belangrijk EU-mandaat bekleden. Ik weet dat sommige mensen dat niet geloven, maar het is zo. Weet je wanneer ik me de voorbije maanden het beste geamuseerd heb? Tijdens het schrijven van mijn tekst over de staatshervorming. Echt waar. Ik ben bijna negen jaar premier geweest: één van de boeiendste banen die je als politicus kunt hebben; een fantastische, maar ook een lastige en slopende tijd. »Ik weet: er is meer in het leven. Schrijven, bijvoorbeeld.»
Brengt dat genoeg brood op de plank?
Verhofstadt «Wees gerust, ik zal niet verhongeren.»
Heeft u letterlijk uw rekening gemaakt, zoals Vande Lanotte het vorige week in Humo vertelde?
Verhofstadt «Nee. Het eerste jaar heb ik mijn uittredingsvergoeding, en daarna zien we wel. Ik ben daar niet mee bezig. Politici verdienen niet slecht en kunnen goed leven.»
Zou u uw zoon of dochter stimuleren om in de politiek te stappen?
Verhofstadt «Ze zijn nog jong – zeventien en veertien – maar we praten soms wel over politiek aan tafel. Best interessant om hun reacties, fris van de lever, op de actualiteit te horen. Ik stimuleer niets, maar ik rem ook niets af. Ze moeten vooral hun eigen ding doen, vind ik. Net zoals ik vroeger. Mijn zoon wordt nu bijvoorbeeld helemaal opgeslorpt door een toneelvoorstelling op school. Dat is voor hem véél belangrijker dan politiek.»
Tot slot, wat is uw beste en uw slechtste herinnering aan de Wetstraat 16?
Verhofstadt «Ik kan het moeilijk mijn beste herinnering noemen, maar het bezoek aan Rwanda, waar ik namens België excuses ben gaan aanbieden voor de genocide, was zeker het meest beklijvende moment. De ontmoetingen met families van slachtoffers in Kigali: zeer emotioneel. Dat vergeet ik nooit meer.»
En uw slechtste herinnering?
Verhofstadt (lacht) «Eigenlijk heb ik vooral slechte herinneringen aan dossiers die maar niet opgelost raakten omdat er een communautaire angel aan vastzat. Sommige politici léven van onproductieve, irrationele discussies die nergens toe leiden. Denk maar aan dossiers als het nachtlawaai in Zaventem, DHL of Brussel-Halle-Vilvoorde. Je krijgt de mensen ook niet uitgelegd waarom we er maar niet in slagen dat soort problemen op te lossen. Daar heb ik best wel een slecht gevoel aan overgehouden.»
Staan er naast het Europaboek ook memoires op stapel?
Verhofstadt «Moet dat?»
Volgens uw vriend Dehaene is dat zelfs een soort morele plicht voor een ex-premier. Hij is eraan begonnen na de publicatie van de memoires van Wilfried Martens. U bent de volgende in het rijtje.
Verhofstadt (grijnst) «Hola, moet Mark Eyskens dan ook niet eerst zijn memoires uitbrengen? (Eyskens was amper 256 dagen premier, Verhofstadt ruim 3.000 dagen, red.) Ik heb niet eens een archief bijgehouden! In mijn kelder ligt alleen wijn.»
Bron: Openvld.be
Christophe De WaeleVragen? Een eigen mening? Reageer of contacteer me persoonlijk! Delen op Facebook
→ Lees ook: De top 5 van Open VLD
→ Lees ook: SMS-infodienst voor Eeklonaars
→ Lees ook: Ring van en voor iedereen
→ Lees ook: Overbevolking gevangenissen
reacties
reactie van eekloman op 05/03/08
En jawel, wie is er de lul van het jaar?
Die kwam niet opdagen!
reactie van Redactie op 05/03/08
Verduidelijking:
Vicepremier Yves Leterme (CD&V) heeft een vreemde dubbelslag binnengehaald. In de jaarlijkse Pop Poll van het weekblad Humo werd hij door de lezers zowel tot 'Man van het jaar' als 'Lul van het jaar' verkozen. Opvallend genoeg won hij in die tweede categorie met een pak meer stemmen.
redactie